Gebelik Öncesi Danışmanlık
Gebelik öncesi danışmanlık, gebe kalmadan yapılan sağlık kontrolüdür. Folik asit, bağışıklık, tiroid, kilo, ilaçlar ve kronik hastalıklar aynı görüşmede ele alınır. Amaç, gebeliği daha güvenli bir zemine oturtmaktır.
Son tıbbi değerlendirme: 01.10.2026
İlk yayın: 01.10.2026
Revizyon geçmişi: 01.10.2026, ilk yayın ve tıbbi değerlendirme.
Gebelik öncesi danışmanlık, gebe kalmadan yapılan sağlık kontrolüdür. Folik asit en az bir ay önce başlar. Rubella ve suçiçeği bağışıklığı, tiroid, kilo, kullandığınız ilaçlar ve kronik hastalıklar aynı görüşmede ele alınır. Amaç, gebeliği daha güvenli bir zemine oturtmaktır. Değerlendirme gebe kaldıktan sonra da yapılabilir; erken başlamak nöral tüp kusuru ve kontrolsüz hastalık riskini azaltır.
Nasıl değerlendirilir?
İlk görüşmede adet düzenini, ne zamandır gebelik istendiğini ve daha önceki gebelikleri sorarız. Kullandığınız her ilacı, vitamin dahil, listeye yazarız. Canlı aşı gerekiyorsa bunu gebelikten önce planlarız, çünkü rubella ve suçiçeği aşıları gebelikte yapılmaz.
Tansiyon, kilo, tiroid ve şeker öyküsü varsa hedef, gebe kalmadan hastalığı sakinleştirmektir. Otuz beş yaşın üzerindeyseniz veya bir yıldır gebelik olmuyorsa aynı masada yumurtalık rezervi ve sperm değerlendirmesini de açarız.
Neden gebe kalmadan bakılır?
Birçok risk, gebelik testi pozitif çıktıktan sonra değil, organlar oluşurken belirginleşir. Nöral tüp, gebeliğin ilk haftalarında kapanır. Bu pencere, çoğu kadının gebe olduğunu öğrendiği günden önce kapanmış olur. Folik asidin işe yaraması için bu yüzden gebelikten önce başlanması gerekir.
ACOG gebelik öncesi danışmanlığı, üreme planı olan her kadına önerir. CDC de aynı başlıkları sayar: folik asit, bağışıklık, kronik hastalık, ilaç, tütün ve alkol. Görüşme bir check-list okumak değildir; sizin dosyanızda hangi başlığın önde olduğuna bakılır.
Folik asit ve aşılar
USPSTF, nöral tüp kusurunu azaltmak için gebelik çağındaki kadınlara folik asit desteğini önerir. Yaygın halk sağlığı dozu günde 400 mikrogramdır ve en az gebelikten bir ay önce başlar, ilk trimester boyunca sürer. Daha önce nöral tüp kusurlu bir gebelik yaşandıysa doz hekim tarafından ayrıca belirlenir; o doz kendi kendine başlanacak bir vitamin değildir.
Rubella ve suçiçeği bağışıklığı kan testiyle bakılır. Bağışıklık yoksa canlı aşı gebelikten önce yapılır ve aşıdan sonra bir süre gebe kalınmaması istenir. Grip ve boğmaca gibi gebelikte de yapılabilen aşılar ayrı konuşulur. Diş, tiroid ve kansızlık da bu pencerede kapatılması kolay başlıklardır.
Kronik hastalık ve ilaç
Şeker hastalığı, yüksek tansiyon, epilepsi, tiroid ve romatolojik hastalıklar gebelikte hem anneyi hem bebeği etkiler. Hedef, gebe kalmadan kan şekerini, tansiyonu ve tiroid hormonunu istenen aralığa getirmektir. Kontrolsüz hastalık, ilacın kendisinden daha sık sorun çıkarır.
Bazı ilaçlar gebelikte bırakılır, bazıları ise bırakılırsa hastalık alevlenir. İzotretinoin, bazı sara ilaçları ve bazı tansiyon ilaçları bu konuşmanın klasik örnekleridir. Karar, ilacı yazan hekimle birlikte verilir. Bitkisel ürün ve yüksek doz vitamin de aynı listeye girer; doğal olması güvenli olduğu anlamına gelmez.
Ne zaman infertilite değerlendirmesi açılır?
NICE, 35 yaşın altındaki çiftlerde bir yıl, 35 ve üzerinde altı ay düzenli ilişkiye rağmen gebelik olmazsa değerlendirme önerir. Kırk yaş civarında bu süre daha da kısalır. Bilinen bir neden varsa, örneğin adet hiç görülmüyorsa veya her iki tüp kapalıysa, bekleme kuralı işlemez.
Gebelik öncesi görüşme, infertilite tedavisinin kendisi değildir. Yine de yaş, adet düzeni ve önceki gebelikler rezerv ya da tüp sorunu düşündürüyorsa aynı hafta AMH, ultrason ve sperm analizi istenir. Beklemek, her dosyada doğru tercih değildir.
Sık karıştırılan nokta
Folik asit ile demir aynı hap değildir. Folik asit nöral tüp için, demir kansızlık için konuşulur. Her gebe adayına yüksek doz demir başlanmaz. Kansızlık varsa doz, kan sayımına göre yazılır.
Gebelik öncesi kontrolün gebe kalmayı geciktirdiği de doğru değildir. Aşı için kısa bir ara gerekebilir. Bunun dışında görüşme, denemeyi durdurmak için değil, denemeyi daha güvenli kılmak içindir.
Kimler için değerlendirilir?
Üç ayrı başlık
Aynı görüşmede üç karar birbirine karışır. Hangisinin önce geleceği dosyaya göre değişir.
| Konu | Ne işe yarar | Ne zaman öne çıkar |
|---|---|---|
| Folik asit | Nöral tüp kusuru riskini azaltır | Gebelikten en az bir ay önce |
| Canlı aşı | Rubella ve suçiçeği bağışıklığı | Bağışıklık yoksa, gebelikten önce |
| İnfertilite bakısı | Rezerv, tüp ve sperm | Yaş ilerlediyse veya süre dolduysa |
Görüşmenin sırası
Adet, gebelikler ve ilaçlar
Döngü uzunluğu, önceki doğum ve düşükler, ameliyatlar ve kullandığınız ilaçlar yazılır. Tütün ve alkol da sorulur.
Tansiyon, kilo, tiroid, kan sayımı
Kan grubu, tam kan sayımı ve tiroid çoğu dosyada istenir. Rubella bağışıklığı yoksa aşı planlanır.
Gebelikten önce başlanan destek
Standart destek günde 400 mikrogramdır. Önceki nöral tüp kusuru öyküsünde doz ayrıca yazılır.
Bekleme mi, inceleme mi
Yaş ve süre uygunsa denemeye devam edilir. Değilse yumurtalık rezervi ve sperm aynı plana eklenir.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Kontrolsüz şeker ve yüksek tansiyon, gebelikte hem anne hem bebek için riski büyütür. İlacı kendi kendine kesmek de hastalığı alevlendirebilir. Değişiklik, gebe kalmadan ve hekimle yapılır.
Canlı aşı gebelikte yapılmaz. Bağışıklık yokken gebe kalmak, kızamıkçık ve suçiçeğinin bebeğe geçme riskini taşır. Aşı gerekiyorsa kısa bir bekleme, bu riski kapatmak içindir.
Sık sorulan sorular
Folik asit ne zaman başlanır?
Gebelik düşünülür düşünülmez, en az bir ay önce. Standart halk sağlığı dozu günde 400 mikrogramdır ve ilk üç ay boyunca sürer. Önceki nöral tüp kusuru öyküsünde doz hekim tarafından yazılır.
Hangi aşılar gebelikten önce tamamlanır?
Rubella ve suçiçeği canlı aşılardır, gebelikte yapılmaz. Bağışıklık yoksa gebelikten önce yapılır ve aşıdan sonra bir süre gebe kalınmaması istenir. Grip aşısı gebelikte de yapılabilir.
Kilo gebeliği etkiler mi?
Evet. Düşük ya da yüksek vücut kitle indeksi, yumurtlamayı ve gebelikte şeker ile tansiyon riskini değiştirir. Hedef, gebe kalmadan sürdürülebilir bir aralığa yaklaşmaktır. Tek bir diyet herkese yazılmaz.
Ne kadar bekleyip doktora gelinmeli?
Otuz beş yaşın altında bir yıl, üzerinde altı ay düzenli ilişkiye rağmen gebelik yoksa değerlendirme açılır. Adet düzensizse, yaş kırka yaklaştıysa veya bilinen bir hastalık varsa bu süre beklenmez.
Kaynaklar
- ACOG. Committee Opinion No. 762: Prepregnancy Counseling. Obstetrics & Gynecology, 2019.
- Johnson K ve ark. Recommendations to improve preconception health and health care — United States. MMWR Recommendations and Reports, 2006.
- US Preventive Services Task Force. Folic acid supplementation to prevent neural tube defects. JAMA, 2023.
- NICE. Fertility problems: assessment and treatment (CG156). 2013, güncelleme 2017.
Bu sayfa genel bilgilendirmedir. Tanı ve tedavi kararı muayene, görüntüleme ve güncel kılavuzlarla verilir; buradaki anlatım onun yerini tutmaz.