Adenomyozis
Adenomyozis, rahim içini döşeyen dokunun rahim kas duvarının içine girmesidir. Adet kanamasını artırır ve ağrıyı derinleştirir. Endometriozisle birlikte görülebilir; aynı hastalık değildir.
Son tıbbi değerlendirme: 01.10.2026
İlk yayın: 01.10.2026
Revizyon geçmişi: 01.10.2026, ilk yayın ve tıbbi değerlendirme.
Adenomyozis, rahim içi dokunun kas duvarının içine yerleşmesidir. Adetler uzar, kanama artar ve ağrı kasığa yayılabilir. Tanı çoğu zaman ultrason ve gerekirse manyetik rezonansla konur; kesin ayrım için ameliyat şart değildir. Rahim korunarak ilaçla kontrol edilebilir. Gebelik tamamlandıysa ve kanama süregelse histerektomi kalıcı seçenektir.
Nasıl değerlendirilir?
Ağır kanamayı tek bir miyom cümlesiyle kapatmayız. Ultrasonda rahim duvarının kalınlığı, birleşme hattı ve kavitenin şekli ayrı bakılır. Endometriozis, polip ve pıhtılaşma sorunu aynı öyküde elenir.
Gebelik isteği varsa rahmi alan cerrahi masada değildir. Hormonlu spiral veya sürekli progestin, kanamayı azaltırken rahmi yerinde bırakır. Cerrahi ancak bu yol yetmediğinde ve rezerv konuşulduktan sonra yazılır.
Adenomyozis nerede durur?
Odak rahmin dışına değil, duvarın içine gömülüdür. Bu yüzden rahim hacmi artabilir ve adet sırasında kasılma daha şiddetli hissedilir. Yaygın form duvarın büyük bölümünü tutar; adenomyom ise sınırlı bir düğüm gibi durur ve miyomla karışır.
FIGO sınıflamasında anormal kanamanın yapısal nedenlerinden biridir. Tek başına da, miyom ve endometriozisle birlikte de bulunur. Birinin tedavisi diğerini otomatik çözmez.
Belirtiler
En sık tablo uzamış, pıhtılı ve ağrılı adettir. Kanama günleri sekizi aşabilir, ara kanama eklenebilir. Ağrı adetten birkaç gün önce başlayıp bitiminden sonraya taşabilir. Bazı kadınlarda tek bulgu gebe kalmanın gecikmesidir.
Demir eksikliği yorgunluğu kanamanın kendisinden daha çok şikayet konusu olabilir. Bu yüzden hemoglobin, kanama takvimiyle birlikte istenir. Ağrı kesiciyle geçmeyen tablo, alışılmış adet sancısı diye ertelenmez.
Tanı nasıl netleşir?
Vajinal ultrason birinci görüntülemedir. Duvarın asimetrik kalınlaşması, küçük kistik alanlar ve birleşme hattının belirsizleşmesi adenomyozisi düşündürür. Manyetik rezonans, miyomla ayrım güçleştiğinde veya cerrahi planlanacaksa eklenir.
Histoloji ameliyat parçasıyla kesinleşir, ama tanı koymak için rahmin alınması gerekmez. Görüntüleme ve öykü tedaviye başlamak için yeterlidir. Normal smear veya normal hormon paneli hastalığı dışlamaz.
Tedavi gebelik planına göre ayrılır
Gebelik istenmiyorsa levonorgestrel salan rahim içi sistem ve progestinler kanamayı ve ağrıyı azaltabilir. Doğum kontrol hapları da adet miktarını düşürür. Ağrı kesiciler ilk günlerde eklenir; tek başlarına duvar hastalığını tedavi etmez.
Çocuk isteği tamamlandıysa ve ilaç yetmiyorsa histerektomi kanamayı kalıcı bitirir. Yumurtalıkların alınıp alınmayacağı ayrı karardır ve yaşa, menopoza ve başka bir hastalığa bağlıdır. Rahmi koruyan adenomyom cerrahisi seçilmiş olguda konuşulur; kanıtı histerektomi kadar düzgün değildir ve gebelikte rahim yırtılması riski önceden söylenir.
Sık karıştırılan nokta
Miyom rahim kasından çıkan sınırlı bir urdur ve çoğu zaman çevre dokudan ayrılır. Adenomyozis duvarın içine dağılmıştır; cerrah onu miyom gibi tek parça çıkaramayabilir. Ultrason raporunda ikisi yan yana yazılmışsa tedavi hedefi ayrıca seçilir.
Endometriozis de ağrılı adet yapar, ama odak rahmin dışındadır. Bir kadında ikisi birden olabilir. Yalnızca kist ameliyatı, duvarın içindeki adenomyozis kanamasını çözmeyebilir.
Kimler için değerlendirilir?
Adenomyozis ve miyom
İkisi de rahmi büyütebilir. Ayrım, tedavinin nereye gideceğini değiştirir.
| Konu | Adenomyozis | Miyom |
|---|---|---|
| Yer | Kas duvarının içine yayılır | Sınırlı bir düğüm oluşturur |
| Görüntüleme | Asimetrik duvar, belirsiz sınır | Çevre dokudan ayrılan kitle |
| Cerrahi | Tek parça çıkarmak güçtür | Miyomektomi ile çıkarılabilir |
Nasıl ilerler?
Gün sayısı, pıhtı, ara kanama
Kaç günde bir, kaç gün sürdüğü ve günlük ped sayısı yazılır. Gebelik testi, üreme çağında kanama şikayetinin ilk adımıdır.
Duvar, kavite, miyom ve yumurtalık
Adenomyozis kuşkusu, polip ve submüköz miyom aynı incelemede aranır. Gerekirse tuzlu su ultrasonu veya histeroskopi eklenir.
Demir eksikliği var mı
Hemoglobin ve ferritin, yorgunluğun kanamadan gelip gelmediğini gösterir. Düşükse demir, hormon tedavisinden bağımsız başlar.
Rahmi koru veya kanamayı bitir
Gebelik planı varsa ilaç ve rahim içi sistem öndedir. Plan yoksa ve ilaç yetmediyse histerektomi açıkça konuşulur.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Hormonlu spiral ilk aylarda leke kanama yapabilir. Bu, düşmediği veya işe yaramadığı anlamına gelmez. Ağrı, ateş veya kötü kokulu akıntı olursa yerinde olup olmadığı kontrol edilir.
Rahim koruyucu cerrahiden sonra gebelik oluşursa doğumun şekli ayrıca planlanır. Duvarın kesildiği ameliyatlarda rahim yırtılması riski sıradan bir doğumdan yüksektir; bu risk işlemden önce söylenir.
Sık sorulan sorular
Adenomyozis kansere döner mi?
Hayır, adenomyozis kötü huylu bir dönüşüm hastalığı olarak tanımlanmaz. Yine de ara kanama, menopoz sonrası kanama ve hızlı büyüyen kitle ayrı incelenir; her kanama bu tanıyla geçiştirilmez.
Gebelik mümkün mü?
Evet. Adenomyozis her kadında infertilite yapmaz. Düşük ve erken doğum riski bazı serilerde artmış bulunmuştur; bu, gebeliğin izlenmesini değiştirir, gebeliği yasaklamaz.
Hormonlu spiral takılınca adet kesilir mi?
Birçok kadında kanama belirgin azalır, bir kısmında adet durur. Bu, menopoz olduğu anlamına gelmez. Spiral çıkınca kendi döngüsü geri gelebilir.
MR şart mı?
Ultrason yeterli bilgi veriyorsa hayır. Cerrahi planı, miyomla ayrım veya derin endometriozis kuşkusu varsa MR eklenir.
Kaynaklar
- Chapron C ve ark. Diagnosing adenomyosis: an integrated clinical and imaging approach. Human Reproduction Update, 2020.
- Munro MG ve ark. The two FIGO systems for normal and abnormal uterine bleeding symptoms and classification of causes: 2018 revisions. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 2018.
- NICE. Heavy menstrual bleeding: assessment and management (NG88). 2018, güncelleme 2021.
Bu sayfa genel bilgilendirmedir. Tanı ve tedavi kararı muayene, görüntüleme ve güncel kılavuzlarla verilir; buradaki anlatım onun yerini tutmaz.