İnfertilite Testleri
İnfertilite testleri sabit bir panel değildir. İlk basamak yumurtlama, rezerv, rahim, tüpler ve spermden oluşur. Geri kalanı ancak bu sonuçlar bir kapı açtıysa eklenir.
Son tıbbi değerlendirme: 01.10.2026
İlk yayın: 01.10.2026
Revizyon geçmişi: 01.10.2026, ilk yayın ve tıbbi değerlendirme.
İnfertilite testleri, gebe kalamamanın nedenini tek bir tahlille aramaz. İlk basamak adet düzeni ve yumurtlama, AMH ile antral folikül sayısı, rahim ve yumurtalık ultrasonu, tüplerin açık olup olmadığı ve sperm analizidir. TSH, prolaktin, erkek hormonları ve genetik testler ancak belirli tablolarda eklenir. Herkese laparoskopi, immün panel veya trombofili taraması yazılmaz. Eksik bir sonuç varken tedavi planı kurulmaz.
Nasıl değerlendirilir?
Panel öyküden kurulur. Her çifte aynı demet yazılmaz. Son bir yıl içinde yapılmış, tekniği uygun bir sperm analizi ve tüp değerlendirmesi, dosya dolsun diye yenilenmez. Eksik olan istenir.
En rahatsız edici testi ilk güne koymam. Ultrason ve sperm, tüp filminden önce gelebilir. Film, gebelik dışlandıktan ve adet bittikten sonra planlanır. Sonucu değiştirmeyen immün panel ise çoğu dosyaya hiç girmez.
İlk basamakta ne istenir?
Beş başlık çoğu çifti karşılar. Adet düzeni ve gerekirse yumurtlamanın doğrulanması. AMH ve antral folikül ile rezerv. Ultrasonla rahim ve yumurtalık. Tüplerin açık olup olmadığı. Sperm analizi. Bu beşli bakılmadan açıklanamayan denmez ve tedavi adı konmaz.
NICE, rahim içine aletli bir işlemden önce klamidya taramasının konuşulmasını da güvenlik başlığı olarak anar. Bu tarama gebe kalamamanın nedenini göstermez. Filmin enfeksiyon riskini azaltmak içindir. Kızamıkçık bağışıklığı ise gebe kalmadan önce konuşulan ayrı bir koruma konusudur. İnfertilite tanısının parçası değildir.
Hangi test döngünün hangi gününde bakılır?
AMH döngünün gününe bağlı değildir. FSH ve estradiol ise erken foliküler dönemde, genellikle ikinci veya üçüncü günde anlam kazanır. İkisi herkese aynı sabah yazılmaz. FSH, rezerv şüpheliyse veya yaş ileriyse AMH'nin yanına eklenir.
Luteal progesteron, yumurtlamadan sonraki haftada bakılır. Düzenli adette her döngüde şart olmayabilir. Seyrek adette varsayım kurulmaz. Tüp filmi ise adet bittikten sonra, yumurtlamadan önce ve gebelik olmadığı gösterildikten sonra planlanır. Sperm analizi adet gününe bağlı değildir.
Tüp filmi rahim içini de gösterir mi?
Histerosalpingografi tüpleri göstermek içindir. Boşluğa kabaca bakar. Küçük bir polipi veya ince bir perdeyi atlayabilir. Rahim içini daha iyi görmek için salin sonografi veya histeroskopi konuşulur. Bu iki bakı tüp filminin kopyası değildir.
Film kasık ağrısı yapabilir. Nadiren enfeksiyon ve kontrasta reaksiyon görülür. Bu yüzden her dosyanın ilk dakikasına konmaz. Ultrason tüpü açık yazmaz. Tüpün durumu, bu iş için yapılmış bir test olmadan tamamlanmış sayılmaz.
Hangi test seçilmiş olguda eklenir?
TSH ve prolaktin, adet düzensizliği, memeden süt gelmesi veya tiroid belirtisi varsa istenir. Herkese aynı hormon demeti yazılmaz. Erkek hormonları, sperm çok düşükse, hiç yoksa veya cinsel işlev bozuksa bakılır. Sınırda bir ilk analizde önce tekrar gelir.
Karyotip ve Y kromozomu mikrodelesyonu, azospermi veya mililitrede 5 milyonun altındaki sayıda konuşulur. Histeroskopi, boşlukta şüphe varsa eklenir. Laparoskopi, şiddetli ağrı veya çikolata kisti varsa ayrıca gündeme gelebilir. Bu testler ilk beşlinin yerine geçmez.
Rutin yazılmayan testler
Postkoital test artık istenmez. Açıklanamayan infertilitede herkese laparoskopi, immün panel veya trombofili taraması da yazılmaz. ESHRE 2023 bu ekleri sonucun değişmediği incelemeler olarak sınırlar. Trombofili, gebe kalamamanın değil, tekrarlayan gebelik kaybının ayrı bir başlığıdır.
DNA fragmantasyon testi de ilk erkek paneli değildir. Onlarca maddelik bir check-up, eksik olan tüp filminin yerini tutmaz. Pahalı panel, doğru sıraya konmamış standart testten daha değerli değildir.
Sık karıştırılan nokta
Normal AMH, dosyanın bittiği anlamına gelmez. Rezerv, tüpün ve spermin yerine geçmez. Normal sperm de kadının yumurtladığını göstermez. Her normal sonuç yalnızca kendi başlığını kapatır.
Bir diğer karışıklık, eski bir filmi sınırsız geçerli sanmaktır. Yakın zamanda ve düzgün çekilmiş bir film yenilenmeyebilir. Aradan yıllar geçtiyse, enfeksiyon veya ameliyat olduysa film eski hükmünü kaybeder. Yenileme kararı tarih ve ara öyküyle verilir.
Kimler için değerlendirilir?
İlk basamak ve ileri inceleme
İleri test, ilk basamağın daha pahalı hali değildir. İlk sonuçlar bir kapı açtıysa eklenir.
| Konu | İlk basamak | İleri inceleme |
|---|---|---|
| Ne zaman | Değerlendirilen her çiftte | İlk testler bir kapı açtıysa |
| Örnek | Sperm, ultrason, AMH, yumurtlama, tüp değerlendirmesi | Genetik test, histeroskopi, seçilmiş olguda laparoskopi |
| Amaç | Sık nedenleri görmek veya dışlamak | Bulgunun kendisine göre derinleşmek |
Dosya hangi sırayla tamamlanır?
Aynı liste herkese çıkmaz.
Adet, süre, ameliyat ve önceki testler hangi başlığın eksik olduğunu gösterir. Elde taze bir sperm analizi varsa yeniden istenmez. Hiç film yoksa film planlanır.
AMH ve antral folikül rezervi birlikte söyler.
AMH gün bağımsızdır. Ultrason boşluğu ve folikülü tarar. FSH ancak erken döngüde ve gerekiyorsa eklenir. TSH, adet düzensizse veya tiroid belirtisi varsa aynı kanla bakılabilir.
Kadın testleriyle aynı döneme konur.
Analiz laboratuvarın perhiz tarifiyle verilir. Sonuç sınırdaysa birkaç hafta sonra yinelenir. Kadın paneli bitene kadar erkek bekletilmez.
Gebelik yokken, adet bitince.
Film yumurtlamadan önce yapılır. İşlem günü gebelik olmadığı bilinir. Ağrı beklenir. Ateş veya kötüleşen kasık ağrısı olursa ertesi kontrole bırakılmaz.
Eksik satır varken yöntem yazılmaz.
Beş başlık tamamsa beklemek, yumurtlama tedavisi, aşılama veya tüp bebek konuşulabilir. Bir başlık boşsa o satır kapanmadan protokol açılmaz.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Tüp filmi kasık ağrısı yapar. Nadiren enfeksiyon ve kontrasta karşı reaksiyon görülür. Ateş, kötü koku, bayıltacak ağrı veya tek tarafta şiddetlenen kasık ağrısı olursa aynı gün haber verilir. Bu yakınmalar ertesi randevuya bırakılmaz.
Gereksiz panelin riski de vardır. Normal dışı çıkan ilgisiz bir test, olmayan bir hastalığın peşine düşürür. Asıl eksik olan tüp veya sperm o sırada bakılmamış kalır. Sıra, kapsamlı görünmek için değil, kararı değiştiren testi öne almak için kurulur.
Sık sorulan sorular
AMH hangi gün bakılır?
AMH döngünün gününe bağlı değildir. FSH ve estradiol ise erken foliküler dönemde, genellikle ikinci veya üçüncü günde anlam kazanır. İkisi herkese aynı sabah yazılmaz.
Tüp filmi ağrılı mıdır?
Kasık ağrısı ve kramp beklenir. İşlem kısadır. Ateş veya giderek kötüleşen ağrı beklenen kramp değildir. O yakınmada aynı gün aranır.
Her çifte immün panel gerekir mi?
Hayır. Açıklanamayan infertilitede rutin immün panel, trombofili taraması ve laparoskopi önerilmez. Bu testler ancak başka bir bulgu ayrı bir kapı açtıysa konuşulur.
Eski testlerimi getirmeli miyim?
Evet. Son bir yıldaki hormon, AMH, ultrason, tüp filmi ve sperm analizi yeterlidir. Tekniği uygun ve yakın tarihli sonuç yenilenmez. Eksik olan ilk görüşmede planlanır.
Kaynaklar
- Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion. Fertility and Sterility, 2021.
- NICE. Fertility problems: assessment and treatment (CG156). 2013, güncelleme 2017.
- Guideline Group on Unexplained Infertility. Evidence-based guideline: unexplained infertility. Human Reproduction Open, 2023.
- World Health Organization. WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6th edition. 2021.
Bu sayfa genel bilgilendirmedir. Sizin değerlendirmenizin kararı muayene, laboratuvar notu ve güncel kılavuzlarla verilir; buradaki anlatım onun yerini tutmaz.