Adet Düzensizlikleri
Adet düzensizliği tek bir hastalık değildir. Seyrek gelen, çok sık gelen, aşırı kanayan veya ara kanama yapan döngüler farklı nedenlerden çıkar. İlk adım gebeliği dışlamak ve kanamayı FIGO çerçevesinde adlandırmaktır.
Son tıbbi değerlendirme: 01.10.2026
İlk yayın: 01.10.2026
Revizyon geçmişi: 01.10.2026, ilk yayın ve tıbbi değerlendirme.
FIGO’ya göre üreme çağında olağan döngü 24 ile 38 gün arasındadır ve kanama sekiz günü geçmez. Bunun dışındaki seyrek, sık veya aşırı kanama ayrıca incelenir. Üreme çağında ilk adım gebelik testidir. Neden; polip, adenomyozis, miyom ve yumurtlama bozukluğu gibi başlıklara ayrılır. Tek gecikmiş adet tanı koydurmaz.
Nasıl değerlendirilir?
Takvimsiz anlatımı tek cümleyle PCOS’a bağlamayız. Son altı ayın gün sayısı, kanamanın kaç gün sürdüğü, ara leke ve pıhtı ayrı yazılır. Gebelik testi, üreme çağında bu şikayetin laboratuvarındaki ilk satırdır.
Yapısal nedenler ultrasonla, yumurtlama bozukluğu hormon ve öyküyle aranır. Doğum kontrolü veya spiral kullanan kadında kanama, önce yöntemin kendisine bağlanır; yöntem bırakılmadan ikinci bir hastalık ilan edilmez.
Normal döngü neyi kapsar?
FIGO 2018, 18–45 yaş arasında sıklığı 24–38 gün, süreyi en çok sekiz gün olarak tanımlar. Düzenlilik, döngüler arasındaki farkın yaşa göre belirli bir günü aşmamasıdır. Bu aralığın içindeki kanama, az veya çok gelse de her kadında hastalık değildir.
İlk yıllarda ve menopoza yaklaşırken düzensizlik daha sıktır, çünkü yumurtlama her ay oturmaz. Yine de çok ağır kanama, ilişki sonrası kanama ve menopoz sonrası her kanama bu açıklamayla geçiştirilmez.
Nedenler nasıl ayrılır?
FIGO PALM-COEIN sistemi yapısal ve yapısal olmayan nedenleri ayırır. PALM; polip, adenomyozis, miyom ve kanser ya da hiperplaziyi kapsar. COEIN; pıhtılaşma bozukluğu, yumurtlama sorunu, endometriyumun kendisi, ilaç veya spiral ve henüz sınıflanmayan nedenleri kapsar.
PCOS seyrek yumurtlamanın sık görülen nedenidir, tek neden değildir. Tiroid, prolaktin yüksekliği, aşırı egzersiz, hızlı kilo değişimi ve erken yumurtalık yetmezliği aynı tabloyu taklit eder. Hormon paneli bu ayrım için istenir, herkese aynı listeyle değil.
Ne zaman inceleme gerekir?
Döngü 35 günü geçiyorsa, yılda sekizden az adet görülüyorsa, kanama sekiz günü aşıyorsa veya ara kanama varsa değerlendirme yerindedir. İlişki sonrası kanama ve menopoz sonrası kanama ayrıca ele alınır. Demir eksikliği, kanamanın büyüklüğünü doğrular.
Gebe kalmaya çalışan kadında seyrek adet, bekleme süresini kısaltır. Yumurtlama olmadığı aylar gebelik şansı taşımaz. Bu yüzden 35 yaş altında bile düzenli yumurtlama yoksa bir yılı dolmadan bakılır.
Tedavi neyi düzeltmek istediğine bağlıdır
Gebelik istenmiyorsa hormonlu doğum kontrolü veya progestin kanamayı düzenler ve uzun süren östrojensiz aralıklarda rahim içini korur. Hormonlu spiral, ağır kanamada miktarı azaltır. Demir eksikliği ayrıca yerine konur.
Gebelik isteniyorsa amaç kanamayı baskılamak değil, yumurtlamayı sağlamaktır. PCOS’ta yaşam tarzı ve yumurtlama ilaçları öndedir. Polip veya kaviteyi bozan miyom varsa histeroskopi, hormon tedavisinden önce konuşulabilir.
Sık karıştırılan nokta
Bir kez geciken adet PCOS tanısı değildir. Stres, seyahat ve hastalık tek bir döngüyü kaydırabilir. Tanı, tekrarlayan seyrek yumurtlama ve diğer ölçütlerle konur.
Doğum kontrol hapı kesildikten sonraki ilk aylar da düzensiz olabilir. Bu dönem bitmeden ikinci bir hastalık adı yazılmaz. Üç ayı aşan adet görmeme ise gebelik ve hormon açısından bakılır.
Kimler için değerlendirilir?
Seyrek adet ve ağır kanama
İkisi de düzensizlik sayılır. İnceleme ve tedavi aynı değildir.
| Konu | Seyrek veya olmayan adet | Ağır veya uzamış kanama |
|---|---|---|
| Sık neden | Yumurtlamama, PCOS, tiroid, prolaktin | Miyom, adenomyozis, polip, pıhtılaşma |
| İlk test | Gebelik, hormonlar, ultrason | Kan sayımı, ultrason, gerekirse kavite |
| Gebelik isteği | Yumurtlamayı sağlamak | Kaynağı durdurup rahmi korumak |
Değerlendirme sırası
Üreme çağında kanamanın ilk satırı
Gecikme, leke veya ağrı gebelik ve dış gebelik açısından elenmeden hormon tedavisine geçilmez.
Sıklık, süre, ara kanama
FIGO tanımları bu takvimle kurulur. Hatırlanan tek bir ay, altı ayın yerine konmaz.
Yapısal neden ve yumurtlama
Polip, miyom ve duvar kalınlığı ultrasonla bakılır. TSH, prolaktin ve gerekirse androjenler öyküye göre eklenir.
Düzenlemek mi, gebe kalmak mı
İki hedefin ilacı aynı değildir. Baskılayıcı hormon, o ay gebe kalmak isteyen kadına yazılmaz.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Aylarca yumurtlamadan östrojene maruz kalan rahim içi kalınlaşabilir. Bu, her seyrek adette kanser olduğu anlamına gelmez; ama uzun süren kanamasızlık progestinle değerlendirilmeden izlenmez.
Ağır kanama baygınlık, nefes darlığı ve çarpıntı yapacak kadar demiri düşürebilir. Ped saati saatlik doluyorsa veya pıhtı yumurta büyüklüğündeyse aynı gün başvurulur.
Sık sorulan sorular
Kaç gün gecikme normaldir?
Döngüler arasında birkaç günlük fark olağandır. Süreklilik kazanan 35 günü aşan aralıklar ve yılda sekizden az adet inceleme nedenidir.
Hap kanamayı düzeltir mi?
Gebelik planı yoksa evet, birçok kadında düzenler. Hapın kestiği kanama, altta yatan yumurtlamanın düzeldiğini kanıtlamaz. Hap bırakılınca eski düzen geri gelebilir.
Her düzensiz adette kürtaj gerekir mi?
Hayır. Önce gebelik, ultrason ve kanama miktarı değerlendirilir. Örnekleme, yaşa, rahim içi kalınlığına ve risk faktörlerine göre seçilir.
Yumurtlama günü hesaplanır mı?
Düzenli 24–38 günlük döngüde tahmin yardımcı olabilir. Seyrek veya öngörülemeyen adette takvim hesabı yanılır; ultrason veya hormonla bakılır.
Kaynaklar
- Munro MG ve ark. The two FIGO systems for normal and abnormal uterine bleeding symptoms and classification of causes: 2018 revisions. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 2018.
- NICE. Heavy menstrual bleeding: assessment and management (NG88). 2018, güncelleme 2021.
- Becker CM ve ark. ESHRE guideline: endometriosis. Human Reproduction Open, 2022.
Bu sayfa genel bilgilendirmedir. Tanı ve tedavi kararı muayene, görüntüleme ve güncel kılavuzlarla verilir; buradaki anlatım onun yerini tutmaz.