Yumurtalık Kistleri
Yumurtalıkta görülen her kist hastalık değildir. Bir kısmı adet döngüsünün olağan parçasıdır ve birkaç ayda kaybolur. Kalıcı, ağrılı veya karmaşık görünen kist ayrıca incelenir.
Son tıbbi değerlendirme: 01.10.2026
İlk yayın: 01.10.2026
Revizyon geçmişi: 01.10.2026, ilk yayın ve tıbbi değerlendirme.
Yumurtalık kistlerinin çoğu fonksiyoneldir ve bir veya birkaç adet döngüsünde kaybolur. Basit, küçük ve belirti vermeyen kist izlenir. Endometrioma, dermoid ve karmaşık görünümlü kistler kendiliğinden erimez. Ağrı, büyüme veya şüpheli ultrason ayrı değerlendirme gerektirir. Polikistik over görünümü bir kist hastalığı değildir.
Nasıl değerlendirilir?
Ultrason raporundaki her milimetreyi ameliyat listesine yazmayız. Kistin basit mi karmaşık mı olduğu, kan akımı, diğer yumurtalık ve kadının yaşı aynı karede durur. Premenopozda basit kistin izlem aralığı, RCOG’nin boyut eşiklerine göre kurulur.
Ani başlayan tek taraflı ağrı, bulantı ve kusma torsiyon şüphesidir; kontrol randevusu beklenmez. Buna karşılık tesadüfen bulunan üç santimetrelik basit kist, aynı gün ameliyat konuşması açmaz.
Hangi kist kendiliğinden kaybolur?
Folikül kisti ve korpus luteum kisti döngünün parçasıdır. Çoğu bir ile üç döngüde küçülür. Basit, ince duvarlı ve içinde bölme veya solid alan olmayan kistler bu gruba daha yakındır.
Endometrioma kan içerir ve kalıcıdır. Dermoid kist saç, yağ veya diş dokusu taşıyabilir ve erimez. Seröz veya müsinöz kistadenomlar da izlemle kaybolması beklenen kistler değildir. Tip, çaptan önce yazılır.
Ne zaman izlemek yeter?
RCOG, premenopozda basit kistlerde beş santimetrenin altını çoğu zaman izlemsiz bırakır; beş ile yedi santimetre arasında yıllık ultrason, yedi santimetrenin üzerinde ek görüntüleme veya cerrahi görüş önerir. Bu eşikler belirti yoksa ve görünüm basitse geçerlidir.
Menopoz sonrası basit ve küçük kistler de izlenebilir, ama eşik daha temkinlidir. Karmaşık görünüm, solid alan, bölme ve kan akımı artışı izlemi kısaltır. CA-125 tek başına tanı koydurmaz; ultrasonsuz yorumlanmaz.
Ağrı ne zaman acildir?
Kist patlaması veya torsiyon ani, tek taraflı ve giderek artan ağrı yapar. Bulantı, kusma ve baygınlık eşlik edebilir. Bu tablo ertesi günkü kontrole bırakılmaz.
Hafif kasık rahatsızlığı ve ultrasonu basit bir kist ise aynı acil değildir. Ağrının adetle ilişkisi, endometriozis ve adenomyozisle karışmaması için ayrıca sorulur.
Ameliyat neyi korumalıdır?
Üreme çağında amaç yumurtalık dokusunu bırakmaktır. Kist kapsülüyle çıkarılır; yumurtalığın tamamı ancak doku korunamıyor veya şüpheli görünüm varsa alınır. Laparoskopi çoğu kalıcı kistte açık cerrahiye tercih edilir.
Çikolata kisti cerrahisi rezervi düşürebilir. Dermoid ise büyüme ve torsiyon riski nedeniyle daha net bir cerrahi adaydır. Şüpheli kitle, dondurulmuş kesit ve gerekirse jinekolog onkologla planlanır; sıradan kist ameliyatı gibi kapatılmaz.
Sık karıştırılan nokta
Polikistik over, çok sayıda küçük folikülün dizilmesidir. Bu bir kist tümörü değildir ve ameliyatla düzeltilmez. Raporda polikistik görünüm yazması, çıkarılacak bir kist bulunduğu anlamına gelmez.
Her kanlı kist çikolata kisti değildir. Hemorajik korpus luteum bir döngüde gerileyebilir. Ayırım için erken ameliyat yerine kısa aralıklı ultrason daha doğru olabilir.
Kimler için değerlendirilir?
Kaybolan ve kalan kist
İzlem ile ameliyat arasındaki ayrım, tip ve belirtiye bağlıdır.
| Konu | Fonksiyonel kist | Kalıcı kist |
|---|---|---|
| Süre | Bir ile üç döngüde küçülür | Döngüler boyunca yerinde kalır |
| Örnek | Folikül, hemorajik korpus luteum | Endometrioma, dermoid, kistadenom |
| İlk yol | Kontrol ultrasonu | Tip ve boyuta göre izlem veya cerrahi |
Kist bulunduğunda
Basit, kanlı, dermoid veya şüpheli
Duvar, bölme, solid alan ve kan akımı yazılır. Ölçü bu tanımın yanına eklenir, yerine geçmez.
Premenopoz ile menopoz aynı eşik değildir
Ağrı, adet ilişkisi ve gebelik ihtimali sorulur. Üreme çağında gebelik testi, ağrılı kistte atlanmaz.
Kaybolacak mı diye bakılır
Fonksiyonel olduğu düşünülen kist bir veya birkaç döngü sonra yeniden ölçülür. Büyüyen veya tipi değişen kist izlemde tutulmaz.
Kalıcı, büyük veya şüpheliyse
Laparoskopi yumurtalık dokusunu koruyacak şekilde planlanır. Şüpheli görünümde onkolojik yol ayrılır.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
Torsiyon yumurtalığın kanlanmasını kesebilir. Bulantıyla birlikte ani ağrıda beklemek doku kaybına yol açabilir. Bu belirtiyle ağrı kesici alıp ertesi güne bırakmak uygun değildir.
Gereksiz kist cerrahisi rezervi azaltır. Özellikle tekrarlayan çikolata kisti ameliyatlarında bu bedel baştan söylenir. İzlem, ihmal değil, doğru kisti ayırmanın parçasıdır.
Sık sorulan sorular
Beş santimetrenin altı her zaman masum mudur?
Basit ve belirti vermeyen kistlerde çoğu zaman evet. Karmaşık görünüm, ağrı veya menopoz sonrası tablo boyuttan bağımsız incelenebilir.
Doğum kontrol hapı kisti eritir mi?
Yeni fonksiyonel kist oluşumunu azaltabilir. Yerleşmiş bir endometrioma veya dermoidi tedavi etmez. Hap, her kistin ilacı değildir.
İki yumurtalıkta birden kist olursa?
Fonksiyonel kistler iki tarafta da görülebilir. Kalıcı ve şüpheli görünümde her taraf ayrı tarif edilir. Polikistik görünüm bu tablonun adıdır diye kısaltılmaz.
CA-125 yüksekse kanser midir?
Hayır. Endometriozis, adet dönemi ve enfeksiyon da yükseltir. Sonuç ultrason ve yaş olmadan yorumlanmaz.
Kaynaklar
- RCOG. Green-top Guideline No. 62: Management of Suspected Ovarian Masses in Premenopausal Women. 2011.
- ACOG. Practice Bulletin No. 174: Evaluation and Management of Adnexal Masses. Obstetrics & Gynecology, 2016.
- Becker CM ve ark. ESHRE guideline: endometriosis. Human Reproduction Open, 2022.
Bu sayfa genel bilgilendirmedir. Tanı ve tedavi kararı muayene, görüntüleme ve güncel kılavuzlarla verilir; buradaki anlatım onun yerini tutmaz.